Blog

THOÁI HÓA KHỚP GỐI

Bác sĩ : TRẦN THANH MỸ (*)

I/. Định nghĩa :

Thái hóa khớp (THK) là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và hủy hoại liên quan đến sụn khớp và xương dưới sụn và màng hoạt dịch.

  • 1759. Huntre J. (Anh) là người đầu tiên mọ tả bệnh THK hay hư khớp
  • 1903. Strauss H. đặt tên cho bệnh là THK hay hư khớp
  • 1907. Garrod A.E. phân biệt hai bệnh mãn tính và viêm khớp dạng thấp và THK và dùng cho tới nay.
  • 1931. Hai tác giả người pháp Coste F. và Forestier JF. Phân biệt THK nguyên phát và thứ phát.
  • 1991. Tiêu chuẩn chẩn đoán của Hội thấp khớp học Mỹ – ACR

II/. Nguyên nhân :

Sự lão hóa và chịu áp lực quá tải kéo dài

+ Chia làm hai loại :

  • Thoái hớp khớp nguyên phát 
  • Thoái hớp khớp thứ phát

+ Thoái hóa khớp nguyên phát :

  • Chủ yếu là lão hóa, thường thấy ở người lớn tuổi (60 tuổi)
  • Tiến triển chậm
  • Yếu tố di truyền – yếu tố nội tiết và chuyển hóa làm gia tăng tình trạng thoái của khớp

+ Thoái hóa khớp thứ phát :

  • Do nhiều nguyên nhân khác nhau và ở mọi lứa tuổi
  • Mức độ nặng nhẹ tùy theo nguyên nhân của chấn thương, khiến trục khớp thay đổi hoặc bất thường
  • Bệnh bẩm sinh :
    • Khớp gối vẹo ra ngoài (genu valgum) 
    • Khớp gối vẹo vào trong (genu varum)  
    • Khớp gối quá duỗi (genu recurvatum).

III/. Chẩn đoán :

– Khớp gối có 3 khoang : khong trong – khoang ngoài  và chè đùi

– Tổn thương thường gặp ở khoang ngoài và trong với tần suất là 26% và 75% kèm theo tổn thượng sụn.

– Tổn thương dây chằng và mô sụn chêm có tác động trực tiếp lên khớp gối và đây cũng là yếu tố nguy cơ của THK thứ phát.

1. Chẩn đoán lâm sàng :

  • Bệnh thường gặp ở nữ
  • Đau khi đi – cứng khớp buổi sáng – khó khăn khi lên xuống cầu thang.
  • Khám thực thể : teo cơ từ đầu đùi, đau quanh khớp gối, đau khi gấp khớp gối và tiếng lạo xạo khi co duỗi, biến dạng xoay trong hay xoay ngoài của cẳng chân (tùy thuộc vào tổn thương trong hay ngoài của khớp gối).
  • Có thể tràn dịch ít và nóng nhẹ ở khớp gối, do phản ứng viêm của nang hoạt dịch.
  • Biến dạng – lệch trục khớp
  • Xuất hiện các gai xương ở đầu khớp gối
  • Khớp gối lỏng lẻo

* Tiêu chuẩn chẩn đoán của hội thấp khớp học Mỹ – ACR (American College og Rheumatology) 1991

  1. Có gai xương ở bên khớp (trên X-quang)
  2. Dịch khớp
  3. Tuổi trên 38
  4. Cứng khớp duỗi 30 phút
  5. Có dấu hiệu lạo xạo khi cử động khớp

Chẩn đoán xác định khi có yếu tố 1,2,3,4 hoặc 1,2,5 hoặc 1,4,5.

2. Chẩn đoán cận lâm sàng :

  1. X-Quang :
    • Hẹp khe khớp
    • Chồi xương
    • Kén xương dưới sụn, xơ hóa sụn
    • Thay đổi hình dạng đầu xương
  2. Phân loại X-quang về thoái hóa khớp :
    • Loại 0 : Không có THK
    • Loại 1 : Nghi ngờ
    • Loại 2 : Có THK nhẹ
    • Loại 3 : THK trung bình
    • Loại 4 : THK nặng

3. Xét nghiệm :

  • Không có bất thường ở THK nguyên phát
  • ESR, CBC, RF, UA, ALT, AST, Creatinin
  • Nước tiểu thường bình thường

4. Dịch khớp

  • Ít hơn 2000 BC/mm3
  • Định bệnh : Dựa trên thăm khám lâm sàng và X-quang

IV/. Điều trị

1. Phòng ngừa :

  • Khi mang, vác, xách các vật nặng tuân theo các quy luật về trọng tâm – không lệch về 1 phía cơ thể và tì đè lên một khớp. \
  • Chống béo phì
  • Cần điều trị sớm và đúng các chấn thương vùng gối
  • Tránh đứng lâu – Tránh lên xuống cầu thang nhiều lần ở những người có bệnh lý về khớp rối.
  • Có chế độ vận động hợp lý bảo vệ khớp tránh quá tải.

2. Tập vật lý trị liệu :

  • Giảm đau ngoại biên và trung ương
  • Thuốc chống thoái hóa khớp tác dụng chậm
  • Chích khớp
  • Thuốc kháng viêm Non-Steroide
  • Cấy ghép tế bào gốc (Stem cell transplantation)

4. Điều trị ngoại khoa :

  • Nội soi ổ khớp : (cắt lọc – rửa khớp – khoan kích thích tạo xương – cấy ghép tế bào sụn)
  • Thay khớp nhân tạo. Sau điều trị ngoại khoa bệnh nhân phải được tiếp tục điều trị và theo dõi nội khoa và phục hồi chức năng để tránh các biến chứng.

Ghi chú : Thoái hóa khớp gối là tổn thương thường gặp của hệ cơ xương khớp – Điều trị sớm các yếu tố nguy cơ góp phần giảm thiểu đau đớn, cải thiện cuộc sống.

——————————

– Phó Chủ tịch Hội Chấn Thương Chỉnh Hình Việt Nam

– Ng. Giám đốc Bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình TP.Hồ Chí Minh

– Ng. Chủ nhiệm Bộ môn Chấn Thương Chỉnh Hình – Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, TP.Hồ Chí Minh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *